DỊP KHÁNH THÀNH TÒA GIÁM MỤC ĐÀ LẠT

09/11/2020

Cha Tổng Đại diện kiêm chưởng ấn
(đọc trước khi cử hành Thánh Lễ)

Kính thưa

Cũng như dịp Lễ Khởi công nâng cấp Tòa Giám mục cách đây hơn 4 năm vào ngày 31/03/2016, hôm nay nhân ngày khánh thành và làm phép, chúng ta cùng nhau ôn sơ lại lịch sử Giáo phận nhà, và nhìn lại những bước đi trong ân sủng của Giáo phận trong thập niên qua, để cùng tạ ơn Chúa và hướng đến tương lai.

 

I. LƯỢC SỬ GIÁO PHẬN ĐÀ LẠT

1.   Phần đất thuộc Giáo phận Ðà Lạt ngày nay nằm trên cao nguyên Lâm Viên, ở về phía nam Tây Nguyên. Vùng đất này xưa kia vốn là địa bàn cư trú của những cư dân bản địa người Kơho, người Mạ và người Churu. Nhưng sau nhiều đợt di dân, hiện nay có đến 43 dân tộc anh em chung sống trên địa bàn. Người Kinh chiếm đa số, trên 80% dân số.

2.   Đà Lạt được biết đến và được phát triển thành khu nghỉ mát và dưỡng sức, do điều kiện khí hậu mát mẻ ở độ cao trên 1500 mét, kể từ khi bác sĩ Yersin dẫn đoàn thám hiểm đặt chân lên vùng đất Lang-Biang vào giữa năm 1893. Trong đoàn thám hiểm có linh mục Robert, thuộc Hội Thừa sai Paris.

3.   Năm 1907, Đà Lạt được sát nhập vào miền Nam Kỳ Lục Tỉnh, thuộc Hạt Đại diện Tông Tòa Tây Đàng Trong, mà từ 1924 đổi tên là Sàigòn. Vào năm 1917, cha Nicolas Couvreur, quản lý Hội thừa sai Paris tại Viễn Đông, đã đến Đà Lạt và cho xây một nhà nghỉ dưỡng, nay là một phần Nhà xứ Chính tòa Đà Lạt. Các linh mục thừa sai đến Đà Lạt nghỉ dưỡng đã dâng lễ và ban bí tích cho số giáo dân ít ỏi người Pháp và người Việt giúp việc họ bắt đầu đến định cư.

4.   Vào thời gian này, Đức cha Lucien Mossard, Đại diện Tông Tòa Sài Gòn, đã đặt chân lên Đà Lạt và có lẽ chính ngài là người đã khai sáng con đường truyền giáo ở phần đất Đà Lạt ngày nay, mở đường cho biết bao thế hệ thừa sai đến rao giảng Tin Mừng tại vùng cao nguyên này.

5.   Năm 1920, giáo xứ Đà Lạt được thành lập và cha Frédéric Sidot được cử làm cha xứ đầu tiên; đến năm 1927, thành lập thêm giáo xứ Di Linh do cha Jean Cassaigne coi sóc với nhiệm vụ đặc biệt là truyền giáo cho người bản địa. Năm 1929, Cha Jean Cassaigne thiết lập trại phong Di Linh; năm 1941 được bổ nhiệm làm giám mục Sài Gòn; năm 1955 xin từ chức giám mục khi phát hiện bị phong và trở về phục vụ trại phong đến khi qua đời năm 1973.

6.   Ngoài những dân tộc bản địa, nhiều đợt di dân từ các nơi đến Đà Lạt để lập nghiệp, khiến số giáo dân tăng nhanh. Song song với việc hình thành các xứ đạo người Kinh, việc truyền giáo cho các dân tộc thiểu số được các vị chủ chăn quan tâm; nhiều trung tâm và địa điểm truyền giáo đã được thiết lập.

7.   Ngày 27-11-1960, Tòa Thánh thiết lập giáo phận Đà Lạt. Giáo phận mới được trao cho Đức cha Simon Hoà Nguyễn Văn Hiền, nguyên Đại diện Tông tòa Sài Gòn (1955-1960), với 81 linh mục triều và dòng coi sóc khoảng 77.000 giáo dân trên tổng dân số khoảng 254.000 người. Vào thời điểm này, giáo dân dân tôc bản địa là 1.547 trên tổng số gần 100.000. Đà Lạt được chọn làm nơi đặt Tòa Giám mục, và nhà thờ giáo xứ Đà Lạt trở thành Nhà thờ Chính tòa.

8.   Đức cha Simon Hoà Hiền qua đời ngày 5-9-1973, và sau hơn một năm rưỡi trống toà, Đức cha Bartôlômêô Nguyễn Sơn Lâm kế vị. Ngày 19-3-1975, ngài chính thức nhận chức và cai quản giáo phận cho đến năm 1994, khi được Toà Thánh bổ nhiệm làm Giám mục Chính toà giáo phận Thanh Hoá.

9.   Ngày 19-10-1991, Cha Tổng Đại diện Phêrô Nguyễn Văn Nhơn được bổ nhiệm làm Giám mục Phó giáo phận Đà Lạt, thụ phong giám mục ngày 03-12-1991. Đức cha Phêrô là Giám mục Chính tòa từ ngày 24-6-1994 cho đến ngày 22-4-2010 khi được Đức Thánh Cha Bênêđictô XVI bổ nhiệm làm Tổng Giám mục Phó Tổng giáo phận Hà Nội.

10.        Sau gần một năm trống tòa, ngày 01-03-2011, Đức cha Antôn Vũ Huy Chương, nguyên giám mục chính tòa giáo phận Hưng Hóa, được bổ nhiệm kế vị Đức Cha Phêrô, về nhận Giáo phận Đà Lạt ngày 17-03-2011, hai ngày trước lễ Thánh Giuse, Bổn mạng Giáo phận, đúng thời điểm bước vào Tuần Thánh.

11.        Ngày 08/04/2017 cha Đaminh Nguyễn Văn Mạnh, đại diện tư pháp, được Đức Thánh Cha Phanxicô bổ nhiệm làm Giám mục phó Giáo phận, và được truyền chức giám mục vào ngày 31/05/2017. Ngày 14/09/2019, đúng ngày sinh nhật tròn 75 tuổi, Đức Cha Antôn Vũ Huy Chương đã được ĐTC Phanxicô chấp thuận đơn từ nhiệm. Và ngày 24/09/2019 Đức Cha Antôn đã cử hành Thánh lễ tạ ơn trọng thể đánh dấu việc ngài hoàn thành nhiệm vụ và ĐC Đaminh chính thức nhận nhiệm vụ Giám mục Giáo phận Đà Lạt.

12.        Theo thống kê hiện nay, giáo phận Đà Lạt hiện có:

-       Giáo hạt: 07.

-       Giáo xứ: 116 - Giáo họ: 46.

-       Giáo dân: 405.073 (Kinh: 249.116; Thượng: 155.957)

-       Linh mục: 348  (Triều: 180 [sắp thêm 05]; Dòng: 168 (sắp thêm 03 của ICM)

-       Chủng sinh: 73 (tại Xuân Lộc [7], và Đà Lạt [66])

-       Dòng tu: 68 - Cộng đoàn: 180  

-       Tu sĩ: 1343  (Nam: 112; Nữ: 978)

          (Khấn trọn: 1090; khấn tạm: 253)

-       Giáo lý viên: 3348 .

II. GIÁO PHẬN ĐÀ LẠT TRONG 10 NĂM QUA:

1.    Ưu tiên đào tạo nhân sự:

-       Trong 10 năm qua kể từ khi Đức Cha Antôn về nhận Giáo phận, Giáo phận được tiếp tục xây dựng trong định hướng ưu tiên cho việc đào tạo và tổ chức nhân sự, thứ đến là việc xây dựng cơ sở vật chất nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt mục vụ đa dạng, trong đó có việc nâng cấp Tòa Giám mục.

-       Về tổ chức và đào tạo nhân sự, ngoài việc thiết lập những cơ chế theo giáo luật như “Hội đồng linh mục”, “Hội đồng Mục vụ Giáo phận”, đã thiết lập “Quỹ Tương trợ Giáo sĩ”, ban hành “Quy chế Giáo xứ và Hội đồng Giáo xứ”, thống nhất “Hướng dẫn mục vụ bí tích”, thành lập thêm các giáo xứ mà nay con số đã lên đến 116, thiết lập thêm hai giáo hạt Mađaguoi (2015), và Đạ Tông (2019).

-       Bồi dưỡng thường huấn: Hằng năm tổ chức thường huấn và tĩnh tâm cho các linh mục, các ứng viên phó tế và linh mục trong Năm Mục vụ. Cũng tổ chức họp mặt và bồi dưỡng các tu sĩ theo Hạt hoặc liên Hạt.

-       Dòng tu: Giáo phận hiện có 19 Dòng tu nam thuộc Giáo hoàng-13 Dòng tu nữ thuộc Giáo hoàng-4 dòng nam thuộc Giáo phận-11 dòng nữ thuộc Giáo phận-13 Dòng Mến Thánh Giá-4 Hiệp hôi thuộc Giáo phận. Các tu sĩ thuộc nhiều dòng tu, tu đoàn tông đồ, hiệp hội tựa như những bông hoa đẹp đã góp phần đáng kể trong mọi lãnh vực: mục vụ, giáo dục, y tế, phục vụ người nghèo, v.v…

-       Giáo dân: Các Ban Mục vụ Giáo phận và các Đoàn thể đã tổ chức họp mặt và đào tạo giáo dân, đặc biệt quan tâm đến việc bác ái, xã hội, và truyền giáo. Có đến 16 đoàn thể Tông đồ Giáo dân như men vùi trong bột với sứ mạng làm dậy cả khối men.

2.    Xây dựng cơ sở vật chất

-       Trong 10 năm qua, Giáo xứ Chính Tòa đã hoàn thành việc xây dựng Nhà Mục vụ Giáo xứ.

-       Nhà Nghỉ Dưỡng Giáo phận đã được đại tu 2 lần: vào năm 2013 và 2019.

-       Nhiều giáo xứ, giáo họ xây dựng nhà thờ mới, nhà mục vụ, nhà giáo lý, v.v…

-       Năm 2016: định hướng làm “Nhà Vãng lai Giáo phận Đà Lạt” tại Sài gòn.

3.    Riêng việc nâng cấp cơ sở Tòa Giám mục

-       Sau lễ nhận giáo phận trọng thể vào 06/04/1961, những tháng ngày đầu tiên Tòa Giám mục được đặt tạm ở số 3 đường Phạm Phú Thứ.

-       Hơn một năm sau, Tòa Giám mục dọn về căn nhà mua lại của một tư nhân ở số 09 Nguyễn Thái Học, cạnh bờ hồ Xuân Hương, tức địa điểm hiện nay.

-       Ít lâu sau, Tòa Giám mục được nới rộng lần thứ nhất để có phòng làm nhà nguyện, phòng cha quản lý, phòng họp và một số phòng ở.

-       Đến cuối năm 1981 đầu năm 1982, đợt nới rộng thứ hai gồm ít phòng ở và nhà để xe.

-       Ngày 24/08/1991, nhằm lễ thánh Bổn mạng, Đức Cha Bartolômêô đã khánh thành ngôi nhà thứ ba Tòa Giám mục với sự hiện diện đông đảo của quý cha và đại diện các giáo xứ.

-       Năm 2006, để đáp ứng nhu cầu tăng số của linh mục- tu sĩ-và giáo dân, Đức Cha Phêrô Nguyễn Văn Nhơn đã quyết định nâng cấp và xây dựng Tòa Giám mục thành khu A+B+C mới, và trước khi bước vào tuần tĩnh tâm linh mục, ngày 23/04/2007 ngài đã làm phép ngôi nhà mới với ba khu A+B+C và ba tầng này.

-       Một lần nữa, để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của Giáo phận với con số các linh mục dòng+triều hiện nay gần 350 vị, các tu sĩ nam nữ trên 1.300, và những sinh hoạt khác, ngày 31/03/2016 cùng với đại diện các linh mục-tu sĩ-giáo dân trong giáo phận, Đức Cha Antôn đã cử hành Thánh lễ cầu nguyện cho Giáo phận và cầu bình an cho công việc nâng cấp Tòa Giám mục, mà thực sự đã khởi công vào ngày 15/06/2016. Kết thúc khánh thành ngày hôm nay 09/11/2020.

-       Như vậy, công việc nâng cấp TGM này kéo dài đúng 4 năm 4 tháng 24 ngày, qua hai giai đoạn:

§  Giai đoạn 1: tháo dỡ (15/06/2016) và xây khu cánh A # gần 2 năm.

§  Giai đoạn 2: tháo dỡ (20/05/2018) và xây khu chính giữa B # gần 2 năm 4 tháng 24 ngày.

§  Trong tương lai, giai đoạn 3: sẽ sửa sang lại ngôi biệt thự chính, như chúng ta có thể mường tượng trước mắt.

III. HƯỚNG ĐẾN TƯƠNG LAI

-       Để kết thúc, chúng ta mượn lời “Kinh Năm Thánh dâng Giáo phận cho Đức Mẹ” để hướng về tương lai:

Lạy Mẹ chỉ bảo đàng lành, Mẹ mến yêu!

xin Mẹ đưa lòng chúng con lên :

- Ước gì hàng linh mục

luôn biết đồng tâm nhất trí,

và cùng Mẹ chuyên cần cầu xin ơn Chúa Thánh Thần,

để trở nên tông đồ nhiệt thành

xây dựng Hội Thánh Chúa Kitô giữa lòng dân tộc;

- Ước gì hàng tu sĩ đạo đức của chúng con

được Mẹ hướng dẫn,

đi sâu vào đời sống nội tâm và hy sinh,

để Giáo Hội chúng con

được thêm nhiều bông hoa thánh thiện;

- Mẹ biết rõ

hàng ngũ giáo dân sốt sắng,

luôn yêu mến và trông cậy Mẹ,

đang còn vất vả nhiều

và ước mong gia đình được yên vui.

Xin Mẹ giúp họ biết sống đạo giữa đời,

dân thân phục vụ theo đường lối Phúc âm.

-       Nguyện xin Thiên Chúa chúc lành cho Giáo phận chúng ta nhân dịp khánh thành ngôi nhà chung này! Xin Mẹ Maria và Thánh Cả Giuse, Bổn mạng Giáo phận, cầu cho chúng con !

 

 


Trang Mục Lục