L Cao Tng (11731210) l vị vua thứ bảy của nh L. Thuở nhỏ rất ngoan hiền nhưng khi lớn ln lại ham chơi bời, mất sng suốt. Sử chp : Vua chơi bời v độ, chnh sự hnh php khng r rng, giặc cướp như ong, đi km liền năm, cơ nghiệp nh L từ đấy suy km (ĐVSKTT, Bản Kỷ, Quyển 4, Kỷ Nh L,t.17a ). Năm 1189, vua đi du hnh khắp nước, đến chỗ no nghe ni c thần linh th lại cho xy dựng đền miếu. Ngoi ra, cn vơ vt của dn xy nhiều cung điện, dn bị bc lột, thm than on triều đnh.  Kinh Thi c cu: Bn trong m sắc đẹp, bn ngoi m săn bắn, ham rượu, thch nhạc, nh cao tường đẹp, người no phạm một trong cc điều ấy tất phải diệt vong, m vua th phạm đủ cc điều ấy, cn lm g được (ĐVSKTT, Q4, Kỷ nh L, t.27a.) Ngoi bin cương th qun Chim Thnh quấy rối ; trong triều, cng thần bị giết oan ; Lng người cng chia la.

Đến ma thu, thng 8 năm Đinh Mo (1207), vua L Cao Tng thấy triều đnh lụn bại, giặc cướp nổi ln như ong bn hối lại lỗi xưa, nhn đ hạ chiếu nhận lỗi, bi chiếu viết rằng: Trẫm cn b m phải gnh vc việc lớn, ở tận nơi cửu trng, khng biết được cảnh kh khăn của dn chng, nghe lời bọn tiểu nhn m gy nn on với kẻ dưới. Dn đ on th trẫm cn biết dựa vo ai? Nay trẫm sẽ sửa lỗi, cng dn đổi mới. Ai c ruộng đất, sản nghiệp bị sung cng sẽ được hon lại (Đại Việt sử lược, Quyển 3).

 

Lời bn :

D được gio dục tốt từ nhỏ v c cc đại thần tận trung ph trợ , vua L Cao Tng khi lớn ln lại l con người khc , quyền lực v lng ham hưởng thụ đ biến đổi ng thnh người lười biếng, thiếu sng suốt, mở ra mầm hoạ mất cơ nghiệp Nh L cho ngay thế hệ sau . Tuy vậy, ng cn c chỗ đng khen l : vị vua đầu tin biết lỗi v dm nhận lỗi của mnh với dn chng trong lịch sử nước nh. Đời người  nhn v thập ton , ai khng c lỗi ? C khc chăng l thức lỗi lầm của mnh đ di hại đến người khc , hối hận ăn năn v quyết tm sửa đổi bản thn.

 

 

n Linh